یکشنبه, 16 ارديبهشت 1397 ساعت 12:50

نخاع و آسیب نخاع

نوشته شده توسط
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
نخاع و آسیب نخاع نخاع و آسیب نخاع نخاع و آسیب نخاع

در ادامه میخوانیم: نخاع و آسیب نخاعی

نخاع قسمتی از دستگاه عصبی بوده که در داخل مجرای مهره ای(vertebral canal) قرار دارد و دو سوم بالایی آن را پر میکند. نخاع استوانه ای میباشد و طول آن ۴۲ تا ۴۵ سانتی متر و قطرش یک سانتی متر میباشد. در طول نخاع دو ناحیه ی متسع شده وجود دارد، که ناحیه ی گردنی(cervical enlargement) و دیگری ناحیه ی کمری(lumbar enlargement) نامیده میشود. برجستگی گردنی از چهارمین مهره ی گردنی تا اولین مهره ی سینه ای کشیده میشود و مبدأ شبکه ی بازویی میباشد ٬ برجستگی کمری از دهمین مهره ی سینه ای تا اولین مهره ی کمری امتداد دارد و مبدا شبکه ی کمری میباشد.
طناب نخاعی استوانه ای از بافت عصبی بوده که از بصل النخاع یا پیاز مغز در استخوان پس سری شروع شده و تا پایین فضای بین اولین و دومین مهره ی کمری(لومبار) امتداد دارد. سوراخ پس سری ، سوراخی است بزرگ در استخوان پشت سری که مغز و نخاع در آن به یکدیگر متصل میشوند. طول طناب نخاعی کوتاهتر از طول ستون فقرات است. طول نخاع در مردان ۴۵ سانتی متر(۱۸ اینچ) و در زنان ۴۳ سانتی متر(۱۷ اینچ) بوده و همچنین ضخامت طناب نخاعی در نقاط مختلف متفاوت است، از ضخامت ½ اینچ در نواحی گردنی(سرویکال) و کمری(لومبار) تا ضخامت ¼ اینچ در ناحیه ی سینه ای(توراسیک) متغیر است.
ضخیم شدگی ناحیه ی گردنی ، از C4 تا T1 ، و ضخیم شدگی ناحیه ی کمری ، بین L4 تا S3 میباشد. ستون فقرات با احاطه نمودن نخاع، از طناب نخاعی محافظت میکند. طناب نخاعی به مغز متصل بوده و قطری حدود انگشت انسان دارد. طناب نخاعی در انسان از پیاز مغز یا بصل النخاع شروع شده و تا مخروط انتهایی نزدیک اولین یا دومین مهره ی کمری(لومبار) ، در امتداد فیبری موسوم به فیلوم ترمینال پایان میابد. نقطه ای که در آن طناب نخاعی پایان میابد ، مخروط انتهایی نامیده شده و انتهای طناب نخاعی میباشد و نزدیک اعصاب کمری L1 و L2 قرار دارد. بعد از پایان یافتن طناب نخاعی ، اعصاب نخاعی به صورت دسته ای از اعصاب به نام دم اسب ادامه میابند.
طناب نخاعی توسط مایعی شفاف به نام مایع مغزی-نخاعی دربرگرفته شده ، که به عنوان ضربه گیر از بافت های عصبی ظریف در برابر آسیب داخل مهره ها محافظت میکند. طناب نخاعی اساسا در انتقال سیگنال های عصبی بین مغز و سایر قسمت های بدن عمل میکند به علاوه مرکز برخی از انعکاس های بدن یا رفلکس ها میباشد ، میتواند به طور مستقل رفلکس ها (بازتاب ها) و مولدهای مرکزی الگوی حرکتی را کنترل نماید.
طناب نخاعی راه اصلی برای اطلاعات ارتباط دهنده ی بین مغز و سیستم عصبی محیطی بوده و متشکل از میلیون ها فیبر عصبی که اطلاعات الکتریکی را از مغز به اندام ها ، تنه و اعضای بدن و بالعکس منتقل میکند. مغز و نخاع سیستم عصبی مرکزی را تشکیل داده در حالیکه اعصاب مرتبط کننده ی نخاع به بدن ، سیستم عصبی محیطی را تشکیل میدهند.

اعمال طناب نخاعی

رابط میان مغز و اعصابی است كه به بخش های طرفی تنه و دست و پا میروند
مركز مهم اعمال رفلكسی است
اعصاب نخاعی شامل 8 جفت گردنی ، 12 جفت توراسیك ( سینه ای )، 5 جفت عصب كمری ، 5 جفت خاجی ، 1 جفت دنبالچه ای


معلول ضایعه نخاعی

به فردی اطلاق میشود كه به هر علتی اعم از تروما یا ضربه، بیماری های مادرزادی، بیمارهای عفونی، تومور مغزی یا سرطان، بیماری های مغزی و عروقی و یا حتی مراحل پیشرفته ضایعات دیسكوپاتثی، نخاع از زیر منطقه بصل النخاع تا ناحیه انتهای شبكه دم اسبی كه توسط ستون فقرات محافظت میشوند دچار آسیب شده و مقدار ضایعه آن از قسمتی تا قطع كامل و یا له شدگی و تغییرات استحاله ای باشد كه نتیجه آن ایجاد عوارض حركتی و حسی و یا اتونومیك یك یا چند اندام و تنه است.

ضایعات طناب نخاعی و ریشه آن

كنكشن CONCUSSION كه باعث ایجاد علائم عصبی خفیفی شده و پس از چند ساعت بهبود مییابند

كوفتگی نخاع CONTUSION كه منجر به ادم و خونریزی سطحی طناب نخاعی میشود

فشردگی نخاع COMPRESSION كه با ادم وایسكمی شدید همراه بوده و منجر به نكروز میشود. این ضایعه ممكن است دائمی باشد و یا این كه پس از مدتی به آهستگی تخفیف یابد

قطع كامل نخاع كه منجر به از بین رفتن كلیه اعمال فیزیولوژیكی نخاع در زیر محل ضایعه به طور دائمی میشود. این ضایعه در اثر زخم شدن به عقب چرخیدن و فشردگی نخاع ایجاد میشود


اتیولوژی آسیب های نخاعی

عوامل با منشاء خارجی ضربات شدید و ناگهانی، تصادف رانندگی، سقوط از بلندی، صدمات زمان تولد، صدمات ناشی از گلوله، صدمات ناشی از ورزش
عوامل با منشاء داخلی تومورهای معزی و نخاعی ، عفونت ها، میلیت ، اختلالات عروقی ، تغییرات دژنراتیو( تخریب دیسك) ، ادم ، هماتوم و پارگی دیسك ،مولییپل اسكلزوزیس ، اختلالات مایعات نخاعی ، التهاب سلول های نخاعی


عوارض آسیب های نخاعی

سیستم تنفس

صدمه و آسیب به مهره های گردنی یا شكستگی بالای 4 C مشكلات خاصی را در عمل تنفس به وجود آورده و باعث توقف كامل تنفس میشود صدمه زیر 4C در صورت فعال بودن عصب فرنیك باعث تنفس دیافراگماتیك خواهد شد

سیستم قلبی و عروقی

هرگونه قطع عرضی در طناب نخاعی بالاتر از سطح T5 ا ثر اعصاب سمپاتیك را بر سیستم قلبی و عروقی از بین میبرد و باعث مشكلات فوری شامل برایكاردی – هیپوتانسیون و كاهش برون ده قلبی میشود

سیستم ادراری

رتانسیون ادراری یك علامت شایع در صدمات حاد نخاعی و شوك نخاعی است. مثانه با توجه به فقدان اثر مهاری مغز بسیار تحریك پذیر میشود در نتیجه مكرراً مقدار كمی ادرار دفع خواهد كرد كه دفع مثانه به طور كامل صورت نگرفته و این امر منجر به اتساع مثانه و احتباس ادرار و بروز عفونت و سنگ های ادراری میشود

سیستم معده ای – روده ای

چنانچه طناب نخاعی بالاتر از 5 T و به طور عرضی قطع شود فقدان عصب رسانی سمپاتیك ممكن است كه منجر به ایجاد اتساع ایلئوس و معده شود.


مشكلات دفعی

  • سختی و احتباس مدفوع نیز ایجاد میشود.
  • شوك نخاعی و هیپورفلكس خود به خودی
  • شامل انبساط مثانه (در اثر استاز ادراری) و انبساط روده و زخم فشاری .هایپرورفكسی معمولاً در ضایعات نخاعی بالای سطح6 T به وجود میاید. اگر یك محرك شدید احشایی و یا یك محرك دائمی روی استخوان های زیر ناحیه ضایعه وجود داشته باشد و یا مثانه این
  • بیماران تحت كشش بیش از حد قرار گیرد. علائم آن عبارت اند از سردرد؛ عرق نواحی بالای سطح ضایعن؛ گرفتگی بینی، تیره شدن بینایی، فشارخون، تندی و یا كندی ضربان قلب، كشش بیش از اندازه مثانه در این بیماران به علل زیر حادث میشود
  • گرفتگی سوند تخلیه كننده
  • پر شدن كیسه ادرار
  • غلط بسته شدن سوند
  • عمل تعویض سوند
  • اتساع بیش از حد مثانه
  • افزایش گاز در روده ها و افزایش و تجمع مدفوع و یا هر نوع تحریك روی ركتوم
  • تحریكات پوستی مثل سوختگی – كه جهت جلوگیری از آن بایستی عوامل ایجاد كننده را حتی الامكان برطرف نمود.
  • هایپروترمیا HYPERTHERMIA
  • ممكن است دمای بدن این بیماران تحت تأثیر محیط گرم، افزایش یابد كه باعث علائم زیر میگردد
  • پوست گرم، قرمز و خشك
  • احساس ضعف
  • سرگیجه
  • اختلال بینایی
  • سردرد
  • تهوع
  • دمای بالا
  • نبض نامنظم و ضعیف


جهت كاهش هایپروترمیا و تنظیم دمای بدن بیمار بایستی از روش های زیر استفاده نمود

بیمار به طور خودكار مدت زمانی را كه میتواند در یك محیط گرم باقی بماند را به دست آورد. از مایعات استفاده كند. از لباس های نازك نخی و سبك استفاده كند. جهت جلوگیری از آفتاب زدگی از كلاه استفاده كند. از اسپری خنك كننده استفاده نماید. اطراف بیمار جریان هوا برقرار باشد و اگر دمای بدن بیمار از 40 سانتی گراد بیشتر شد به پزشك مراجعه كند.


هیپروترمیا HYPOTHERMIA

همچنین وقتی كه یك بیمار نخاعی در محیط سرد به مدت طولانی قرار گیرد علائم زیر به وجود میاید

  • پوست سرد
  • لرز
  • كاهش دمای بدن
  • كاهش فشارخون، نبض و تنفس
  • پریشانی كه بایستی برای رفع آن از لباس گرم استفاده نمود و بیمار از محیط سرد خارج شود و اندام های او را با حوله های گرم پوشاند.
  • از آنجا که این بیماران اكثراً در وضعیت درازكش قرار دارند هنگام تغییر وضعیت و قرار گرفتن در حالت نشسته و یا ایستاده به علت تجمع خون در اندام های تحتانی و محوطه شكم دچار كاهش ناگهانی فشارخون همراه با سرگیجه میشوند كه با استفاده از جوراب
  • كشی در ناحیه اندام های تحتانی و شكم بند در ناحیه شكم و همچنین تغییر وضعیت بیمار به صورت تدریجی میتوان از آن جلوگیری نمود. اگر در روی ویلچر بیمار دچار این حالت شد با افقی نمودن ویلچر میتوان از كاهش فشارخون جلوگیری نمود و پس از بهبود حالت
  • بیمار به تدریج به وضعیت اولیه برگرداند. البته كاهش فشارخون میتواند به علت كاهش دفع ادرار نیز باشد كه پس از دفع ادرار بهبود میابد.
  • تجمع مایع داخل كانال نخاعی به علت تغییرات نرولوژیكی در 5 تا 10% بیماران نخاعی به وجود میاید كه ممكن است از چند ماه تا چند سال بعد از ضایعه به وقوع بپیوندد علائم آن بشرح زیر است: كاهش ناگهانی درد و یا حس بیمار و یا افزایش ناگهانی و زیاد درد
  • افزایش عرق و تعریق غیر طبیعی – اتونومیك دیسرفلكس.
  • همچنین در بیماران ضایعه نخاعی سطوح 4 T به بالا به علت فلج عضلات بین دنده ای بیمار؛ فعالیت های تنفسی كاهش یافته و به علت كم شدن و یا از بین رفتن رفلكس سرفه و بازدم قوی زمینه مناسبی جهت ایجاد بیماری های ریوی مثل پنومونی ؛ آتكلتازی و
  • غیره ؛ فراهم میگردد كه CHEST PT و آموزش های لازم تنفسی برای جلوگیری از عوارض ریوی اهمیت فراوانی دارد.


علل آسیب نخاع

معمولا وارد آمدن یک ضربه ناگهانی و شدید به ستون فقرات، باعث آسیب نخاع میشود. اغلب اوقات، تصادفات رانندگی، افتادن از یک بلندی، تیراندازی و حوادث ورزشی باعث آسیب نخاع میشوند.
گاهی اوقات یک عفونت (بیماری عفونی) و یا تنگی کانال نخاع و یا یک نقص مادرزادی مثل بیماری اسپینابیفیدا باعث آسیب نخاع میشوند.


بعد از آسیب نخاع

بعد از آسیب نخاع و رساندن فرد به بیمارستان، درمان برای جلوگیری از آسیب بیشتر نخاع و ستون فقرات فورا شروع میشود.
پزشک سعی میکند فرد بخوبی نفس بکشید و فشار خون او را ثابت نگه دارد
ممکن است داروی کورتونی به فرد داده شود تا ورم نخاع را کم کند.
چندین آزمایش انجام میگیرد که شامل عکسبرداری از ستون فقرات با اشعه ایکس، سی تی اسکن، ام‌آرآی و سونوگرافی از کلیه هاست.
برای بررسی وضعیت فرد، این آزمایشات هر چند مدت یک بار تکرار شده و چند روز بعد از آسیب نخاع، پزشک واکنش فرد را نسبت به زدن سوزن، نور و لمس بدن بررسی میکند. پزشک از فرد میخواهد قسمت های مختلفی از بدنش را حرکت داده و میزان قدرت عضلات او را بررسی کرده تا شدت آسیب فرد را بفهمد و بداند که تا چه اندازه حس و حرکت او بر میگردد. بیشتر بهبودی و ترمیم آسیب نخاع در طی شش ماه اول رخ میدهد. بعد از اینکه فرد آسیب دیده وضعیت ثابتی پیدا کرد، کارهای توانبخشی شروع میشود. هدف از توانبخشی، آماده سازی فرد برای زندگی و حفظ استقلال او در انجام کارهاست، یعنی برای انجام کارها به دیگران وابسته نباشد. میزان موفقیت در توانبخشی بستگی به میزان آسیب وارده دارد. گروه توانبخشی به شما کمک میکنند تا یاد بگیرید چگونه:
از بروز مشکلاتی مثل زخم بستر جلوگیری کنید و بدانید چه موقع باید نزد پزشک بروید.
ورزش کنید تا عضلات خود را قوی و قابل انعطاف نگه دارید.
یک برنامه غذایی متعادل داشته باشید تا سالم بمانید و وزنتان را کنترل کنید.
کارهایی را انجام دهید که بیشتر افراد بدون فکر کردن آن را انجام میدهند، مثل کنترل دفع ادرار و مدفوع.
از ویلچر و سایر وسایل کمکی استفاده کنید تا بتوانید کارهایی مورد علاقه خود را انجام دهید.
چیزهای زیادی را باید یاد بگیرید که در ابتدا سخت و طاقت فرسا به نظر میایند. اما با تمرین و پشتیبانی دیگران، آسان میشوند.


زندگی با آسیب نخاعی

آسیب نخاع، برخی چیزها را برای همیشه تغییر میدهد، اما هنوز میتوانید یک زندگی کامل داشته باشید.
زندگی با آسیب نخاع سخت است. ممکن است بعضی وقت ها عصبانی و یا غمگین شوید و به خاطر کارهایی که دیگر نمیتوانید انجام دهید، غصه بخورید.
بایستی این احساسات خود را ابراز کنید تا مانع حرکت شما به سمت جلو نشوند. با افراد خانواده و دوستان خود صحبت کنید، یک گروه پشتیبان پیدا کنید و... . صحبت کردن با کسانی که دچار آسیب نخاع هستند، کمک بزرگی به شما میکند.
بعد از مدتی، بیشتر بیماران نخاعی میتوانند کار کنند، رانندگی کنند، ورزش کنند، روابط اجتماعی و خانواده داشته باشند. گروه توانبخشی میتواند این زمینه را فراهم کند.
اگر درد مداوم و یا افسردگی داشته باشید، لذت بردن از زندگی سخت است، اگر این گونه است، با پزشک خود صحبت کنید. دارو و سایر روش های درمانی وجود دارند که میتوانند به شما کمک کنند.
مراقبت از یک بیماری نخاعی هم سخت است و هم ثواب دارد. اگر از یک بیمار نخاعی مراقبت میکنید، یادتان باشد که مراقب سلامتی خودتان نیز باشید. زمانی را هم به خودتان اختصاص دهید و کارهای مورد علاقه خود را انجام دهید.

 

خواندن 120 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 16 ارديبهشت 1397 ساعت 13:03
محتوای بیشتر در این بخش: « بیماری مغز و اعصاب کودکان

نظر دادن

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.